تئوری انتخاب و مهارت‌ آموزی نوجوان

پرستو فصیح روانشناس کودک و نوجوان در تهران در این مقاله از نظر تئوری انتخاب ، مهارت هایی که یک نوجوان باید کسب کند را شرح می دهد که شامل موارد زیر است:

خودارزیابی در تئوری انتخاب

 در تئوری انتخاب، خودارزیابی یکی از مهارت های اساسی می باشد و به معنی بررسی اخلاقی، واقع‌بینانه، قانونی و شدنی بودن خواسته‌ ما است. خودارزیابی براساس پاسخ به این سوال شکل می‌گیرد:  برای رسیدن به خواسته‌ ام باید از کدام مسیر حرکت کنم؟ در واقع خودارزیابی مهارتی است که ما را برای آینده آماده می ‌کند و به فرد این امکان را می ‌دهد تا نسبت به خود و اعمال‌ مان آگاهانه ‌تر رفتار کرده و دست به انتخاب‌ های درست ‌تر زده و به نوعی برای تغییر رفتارش انگیزه ایجاد کند.

هدفگذاری

یک نوجوان باید بتواند هدفی را برای خودش تعیین کند، برای آن برنامه ‌ریزی نماید و نسبت به آن تعهد داشته باشد. هدفی که برای زندگی تعیین می ‌کند باید به زندگی معنا ببخشد و باعث شادمانی فرد بشود. بنابراین برای تعیین یک هدف این ویژگی ‌ها را باید در نظر گرفت: هدف باید خاص باشد یعنی کاملا مشخص و بدون ابهام باشد؛ باید کمّی و قابل اندازه‌گیری باشد، مثلا اگر هدف رسیدن به تمکن مالی است میزان پول باید مشخص باشد؛ جذاب و هماهنگ با چشم ‌انداز زندگی باشد؛ در تعیین آن باید به استعداد، قابلیت و پول توجه شود و دارای چارچوب زمانی باشد یعنی زمانی را برای رسیدن به آن تخمین زد.

توجه و تمرکز در تئوری انتخاب

بهترین راه افزایش قدرت تمرکز، انجام تمرینات و تکنیک های ذهن آگاهی است. ذهن آگاهی به معنای بودن در لحظه‌ حال، تمرکز بر هدف و عدم قضاوت و پیشداوری است. در ذهن ‌آگاهی فرد می آموزد تا هر لحظه از حالت ذهنی خود آگاهی داشته و توجه خود را به شیوه‌های مختلف معطوف کند؛ از این طریق فرد می‌تواند از تمام پتانسیل‌ های درونی خود استفاده کرده و به اهداف خود نزدیکتر شود.

مدیریت دانش و اطلاعات

در دنیای امروزه تکنولوژی حرف اول را می ‌زند. این مسئله باعث شده افراد در معرض اطلاعات زیادی قرار بگیرند که از طرفی باعث گیج و سردرگم  شدن ‌شان شده و از طرف دیگر در صحت آنها همیشه جای شک و تردید وجود دارد. برای کسب این مهارت از نظر تئوری انتخاب، یک نوجوان باید اول مشخص کند که چه قابلیت‌ هایی را باید در خودش تقویت کند، در قدم بعد باید مشخص کند آنچه برای تقویت این قابلیت نیاز دارد چیست، سپس با تحقیق و پرس‌ و جو افرادی را که می توانند در این راه به او کمک کنند پیدا کرده و در آخر منابع معتبری که می تواند به آنها تکیه کند را پیدا کند.

تئوری انتخاب و مدیریت روابط بین فردی

هر انسانی الزاما باید نیازهایش را از طریق ارتباط با افراد دیگر برطرف نماید. بدلیل اینکه هر کسی خواسته ‌های خودش را دارد، تعارض بین افراد طبیعی است. یک نوجوان باید یاد بگیرد که چگونه مذاکره کند تا تعارض را حل نماید. برای آموزش این مهارت نخست باید مشخص کرد با چه کسانی دچار مشکل و چالش است، سپس رفتارهای چالش برانگیزش را بطور اخص مشخص نماید، دلیلی که می ‌خواهد این افراد در زندگی اش حضور داشته باشند چیست، تعارض هایی که بین خواسته او و خواسته آنها وجود دارد را تعیین کند و بعد ببیند تغییری که در خواسته ها یا رفتارهای خود می‌ تواند ایجاد کند تا تعارض را به حداقل برساند چیست. از نظر تئوری انتخاب با این روش فرد می ‌تواند راهکارهای منطقی را پیدا کرده و از آنها در جهت مدیریت و بهبود روابط استفاده کند.

نویسنده: پرستو فصیح روان درمانگر و مشاور کودک و نوجوان در تهران