واقعیت درمانی و مهارت خودارزیابی

خودارزیابی مهارتی است که مختص به واقعیت درمانی می باشد و به معنی بررسی اخلاقی، واقع بینانه، قانونی و شدنی بودن خواسته ما می باشد. بسیاری از افراد با خودارزیابی آشنا نیستند و آن را به کار نمی گیرند. یک مشکل جدی در روابط بین فردی اینست که افراد مدام مشغول ارزیابی کردن دیگران هستند و چندان به خواسته ها و رفتارهای خود و نتایجی که بابت این انتظارات و رفتارها بدست می آورند توجه نمی کنند. خودارزیابی موثرترین شیوه برای برانگیختن تغییر در رفتار است و نقش و مسئولیت فرد را در شرایط مختلف نشان می دهد که در تئوری انتخاب و مهارت آموزی نوجوان هم نقش تعیین کننده ای دارد.
در واقعیت درمانی بررسی جهت گیری کلی زندگی آنگاه که با پرسش های 《من می خواهم چگونه انسانی باشم و الان در کدام مسیر حرکت می کنم》، در مهارت خودارزیابی انجام می پذیرد. پایه خودارزیابی تمرین خودآگاهی می باشد، آگاهی از اینکه در هر موقعیتی چه چیزی برایمان بیشترین اهمیت دارد و چه می خواهیم. خودآگاهی که جزء مولفه های هوش هیجانی است، فرد نسبت به احساسات، نیازها، نقاط ضعف و قوت، ویژگی ها و توانایی هایش آشنا شده و در خودارزیابی، با آگاهی از رفتار و پیامدهایش به ارزیابی اثربخش آنها می پردازد.

مراحل خودارزیابی در واقعیت درمانی

خودارزیابی در واقعیت درمانی از مراحل زیر تشکیل شده است:

ابتدا مشخص کنید دقیقا چه می خواهید.
پس از تعیین خواسته که یکی از اصول مهم در واقعیت درمانی است، کاری که برای رسیدن به آن انجام داده اید را بنویسید.
در مرحله بعد موثر یا غیر موثر بودن کارتان را تحلیل کنید.
نکته مهم دیگر در واقعیت درمانی و مهارت خودارزیابی اینست که مشخص کنید اگر همان کار را همچنان ادامه بدهید به نتیجه می رسید یا خیر.
و در نهایت اگر کاری که تاکنون انجام داده اید، غیر موثر بوده و نتیجه دلخواه را از آن نگرفته اید، در حال حاضر می خواهید چه کار کنید؟ و چه گزینه های دیگری برای رسیدن به خواسته تان خواهید داشت؟

از نظر واقعیت درمانی مهارت خودارزیابی یکی از مهارتهای زندگی است که باید آموخته شود. اگر می خواهید این مهارت را به بچه ها یاد دهید ابتدا یاد بگیرید تا به عنوان مربی یا والد خود را ارزیابی کنید، وقتی خودارزیابی را به عادتی مثبت در زندگی تان تبدیل کردید، آموزش دادن آن بسیار راحت تر خواهد بود. پرسیدن سوالاتی که منجر به این مسئله شود تا کودک و نوجوان نگاه صادقانه تری به خود بیندازد، احتمال تغییر رفتار را بیشتر می کند؛ 《آیا کاری که کردی تو را به خواسته ات رساند؟ آیا بعد از آن کار شادتر و آرامتر بودی؟ این بهترین تلاشی است که انجام داده ای》 نمونه ای از این پرسش هاست و یادتان باشد مهم نیست چقدر تلاش می کنیم، اگر ندانیم می خواهیم چه کسی بشویم و چه می خواهیم، آن را بدست نخواهیم آورد.