مهارت کنترل هیجان را چگونه به کودکان آموزش دهیم؟

مهارت کنترل هیجان ، اولین مهارتی است که کودکان باید یاد بگیرند. همه ما در طول روز احساسات ناخوشایند را بارها تجربه می کنیم، این احساسات طبیعی بخشی از فرآیند رشد هستند که ما را در جهت تغییر خواسته ها و یا ارضاء بهتر نیازها هدایت می کنند. نکته مهم در رابطه با این احساسات این مسئله است که اولا بتوانیم این هیجانات را بدون سرکوبی و یا انکار همانگونه که هستند بپذیریم و سپس برای بهبود حال خود فکری بکنیم. بازی صندوقچه های جادویی یکی از تکنیک های بازی درمانی جهت یادگیری مهارت کنترل هیجان می باشد. در این بازی احساس ناخوشایند کودک به شکل واقعی اش پذیرفته شده و بعد از همدلی، با انجام کاری متفاوت، احساسش را تبدیل به حسی خوشایند می کند.

مهارت کنترل هیجان و بازی صندوقچه های جادویی

 پیش نیاز بازی صندوقچه های جادویی و آموزش مهارت کنترل هیجان آشنایی با احساسات مختلف است که در مقاله شناخت احساسات و آموزش آنها به کودکان مفصل به آنها پرداخته شد. پس از اینکه با تکرار و تمرین مطمئن شدید کودکتان احساسات را یاد گرفته و در موقعیت های مختلف می تواند از آنها استفاده کند، دو جعبه کفش تهیه کنید. یک جعبه برای احساسات خوشایند و دیگری برای احساسات ناخوشایند. ابتدا هر دو جعبه را تزئین کنید. می توانید جهت تفکیک آنها از هم، جعبه ها را با شکلک های احساسات مختلف تزئین کنید. وقتی جعبه ها آماده شد شروع به پر کردن آنها کنید. از جعبه احساسات خوشایند شروع کنید و هر آنچه که باعث ایجاد این احساسات می شود را نقاشی کرده و یا وسیله اش را در جعبه قرار دهید؛ مثلا نقاشی پارک، عکس مامان و بابا، سی دی کارتون مورد علاقه، کتابی در زمینه احساسات، خمیربازی، وسایل نقاشی و یا هر چیز دیگری که به ایجاد حال خوش در کودک کمک می کند. بعد از اینکه کودک احساس ناخوشایندی را تجربه کرد از او بخواهید آن مسئله و یا احساسش را نقاشی کرده و در جعبه احساسات ناخوشایند بگذارد، به او بگویید احساسش را می توانید درک کنید، او حق دارد حس بدی داشته باشد و اگر شما هم جای او بودید احساس ناخوشایندی را تجربه می کردید و پس از همدلی از او بخواهید تا با چشم بسته از جعبه دیگر، چیزی را بصورت تصادفی انتخاب کرده و بیرون بکشد. برای شروع می توانید گزینه های مختلف را امتحان کنید و ببینید کدام یک بیشتر از بقیه در مهارت کنترل هیجان موثرتر هستند؛ بطور مثال اگر کودک احساس ناراحتی را تجربه کرده باشد، عکس مامان و بابا نشان دهنده یکی از پناهگاه های امن وی جهت جایگزینی عشق با ناراحتی است، یا اگر عصبانیت را تجربه کرده باشد می تواند با استفاده از خمیر ابراز خشم کند و یا هنگام ترس با استفاده از کاغذ و مداد رنگی، عکس ترسش را کشیده و بعد تبدیل به خنده دار کند و یا عامل ترسش را در باغچه دفن کند. هر چند وقت یکبار نیز می توانید با کمک کودک به پاکسازی جعبه بپردازید، مسائلی که کلا حل شده را از جعبه بیرون آورده و برای مسائل حل نشده با گفتگو راهکار پیدا کنید و کم کم راه حل ها و انتخاب های مختلف را نیز در جعبه قرار دهید. در این بازی مهارت کنترل هیجان ، به مرور کودک یاد می گیرد که خودش به تنهایی می تواند به مدیریت عواطفش بپردازد و با رشد هوش هیجانی فردی مسئولیت پذیر در مقابل احساساتش خواهد بود.

نویسنده: پرستو فصیح روانشناس کودک و نوجوان در تهران