ذهن آگاهی چیست و چه کاربردی دارد؟

کلمه ذهن آگاهی یکی از واژه هایی است  که جدیدا در حوزه روانشناسی بسیار استفاده می شود. بنده پرستو فصیح روانشناس کودک و نوجوان در تهران در این مقاله قصد دارم بصورت ساده و مختصر در مورد آن و کاربردهایی که در زندگی مان دارد توضیح دهم.

ما هر روز در معرض محرک ‌ها و اتفاقات ناخوشایندی قرار داریم. بسیاری از این محرک‌ ها خارج از کنترل ما هستند؛ مانند مرگ عزیزان، بیماری ژنتیکی فرزند و یا مواجه شدن با حوادث طبیعی؛ اما واکنش ما در مقابل این اتفاقات کاملا در کنترل ما می‌باشد.

هر محرکی، احساسی را به وجود می ‌آورد، این احساسات از طیف کم شروع شده و تا درجه  ۱۰۰ نیز می ‌رسند و بدن نیز واکنشی را در مقابل احساسات از خود نشان می ‌دهد مانند تپش قلب، نفس نفس زدن، سوزش معده، ضعف در پاها، تهوع، سردرد و … . این محرک‌ ها باعث تولید فکر می ‌شوند؛ افکاری مانند نقشه کشیدن برای دیگران، انتقام گرفتن از آنها و یا تنها بودن خود، آرزوی مرگ کردن و یا مرور بی‌ پناهی و بدبختی خود می‌ شود  و سپس اعمالی مانند آسیب رساندن به خود یا دیگری، گریه و داد و فریاد، سیگار کشیدن و یا استعمال مخدر و الکل، خودخوری و نشخوار فکری از فرد سر می ‌زند و در نهایت نتیجه ‌ای که حاصل می ‌شود عمدتا غیرموثر و آسیب‌ رسان می ‌باشد و این سیکل باطل دوباره به روند خود ادامه می ‌دهد.

 تا زمانی که ذهن توجه ما را در باتلاق مشکلات و سناریوهای وحشتناکی که نوشته نگه دارد ما فقط درد و رنج و استرس و سختی را تجربه می ‌کنیم و ارتباطمان را با واقعیت از دست می‌ دهیم؛ بنابراین بهترین راه برای خروج از این سیکل، استفاده از تکنیک ‌های ذهن ‌آگاهی می ‌باشد. ذهن‌ آگاهی یعنی توجه بدون قضاوت در لحظه‌ حال به اتفاقات درون و محیط پیرامون. ذهن‌ آگاهی ابزاری ا‌ست که به ما کمک می‌ کند افکار و احساسات خود را مدیریت کرده و متوجه شویم که در یک موقعیت چه چیزی در حال روی دادن است. ذهن‌ آگاهی به ما کمک می ‌کند تا ضمن توجه به اتفاقی که در حال رخ دادن است، با استفاده از کنجکاوی و جور دیگری دیدن تجربه و اتفاقات، دیدگاه و نگرشی متفاوت از آنچه تاکنون نسبت به آن اتخاذ کرده بودیم، خلق کنیم و در نتیجه بتوانیم از پاسخ ‌های خودکار ناکارآمد رها شده و با دیدن جنبه‌ های متفاوت تجربه و ارتباط با حواس، پاسخ‌ های جایگزین ذهن ‌آگاهانه را نسبت به موقعیت ‌های دشوار و احساسات ناخوشایند تمرین کرده و با شفقت و مهربانی با خود و دیگران، بهترین راه مراقبت از خود و خلق رویدادهای خوشایند بیشتری را در پیش بگیریم.

نویسنده: پرستو فصیح رواندرمانگر کودک و نوجوان