طرحواره طردشدگی چیست ؟

پرستو فصیح، درمانگر رویکرد مبتنی بر شفقت و  روانشناس کودک و نوجوان در تهران به بررسی پاسخ این سوال که  طرحواره طردشدگی چیست ؛ می پردازد.

طرحواره طردشدگی احساس طردشدگی و حلقه مشترک بین انسان‌ها  می باشد. همگی در زندگی حداقل یکبار از سمت کسی که دوستش داشته ‌ایم طرد شده ‌ایم؛ این فرد می‌تواند پدر یا مادر، دوست، شریک عاطفی یا همسر باشد. زمانی ‌که این احساس بارها و بارها تجربه شود و فرد نتواند راهکارهای موثری برای مقابله و مدیریت آن بکار ببرد، احساس طردشدگی تبدیل به الگوی طردشدگی شده و فرد در سیکلی معیوب گرفتار می ‌شود و درگیر افکار و رفتارهای ناکارآمدی شده که این بار خود مسبب فراهم آوردن شرایط طردشدگی می‌ گردد و زخم این احساس نه تنها خوب نشده بلکه هربار تازه تر می شود.

طرحواره طردشدگی چگونه عمل می کند؟

طرحواره طردشدگی در کودکی به واسطه سبک های فرزند پروری ناکارآمد مانند رفتارهای سرد و خشن والدین، حوادث پیش بینی نشده مانند طلاق یا فوت و یا مشغولیت بیش از حد والدین به هر چیزی غیر از مسائل فرزند شکل می گیرد و در بزرگسالی در اثر طرد شدن‌های مکرر توسط شرکای عاطفی، مرگ والدین یا از دست دادن شغل به وجود می‌ آید و باعث می شود فرد در یک رابطه عاطفی به سه روش برخورد کند: یا کلا قید روابط را زده و تنهایی را ترجیح دهد؛ یا به دنبال روابط سطحی می‌ رود تا در صورت بروز طردشدگی آسیب کمتری ببیند و یا بصورت ناخودآگاه جذب فردی می‌ شود که دقیقا احساس طردشدگی را در او فعال کرده و در نهایت دوباره رابطه ‌اش با شکست مواجه می شود. این احساس به طور مستقیم با عزت ‌نفس افراد در ارتباط است؛ یعنی اگر فردی با عزت‌ نفس پایین با موقعیت طردشدگی مواجه شود، آسیب‌ پذیرتر بوده و زمان بیشتری برای کنار آمدن با موقعیت نیاز دارد و در مقابل افراد با عزت‌ نفس بالا و سالم، کمتر خود را مقصر اصلی این اتفاق می‌پندارند و در نتیجه مقاومت کمتری در پذیرش این موقعیت  نشان داده و راهکارهای موثری را جهت مدیریت احساسات خود پیدا می‌کنند.

طرحواره طرد شدگی و اقدامات موثر برای آن

در کنار کمک گرفتن از متخصصین در جهت آگاه شدن نسبت به این سیکل معیوب، یکی از اقدامات موثر جهت بهبود و درمان آسیب‌های ناشی از طرحواره طردشدگی، رشد عزت ‌نفس و در آغوش کشیدن زخم‌ های هیجانی است. یادآوری دوست داشته شدن و مورد مراقبت قرار گرفتن از طرف افراد دیگر یکی از مفیدترین اقدامات است. تقویت نیاز به عشق و احساس تعلق باعث می ‌شود تا فرد احساس تنهایی و انزوای کمتری کرده  و با پذیرفته شدن از طرف دوستانش، حمایت عاطفی و روانی لازم را بدست بیاورد. نکته دیگر آن است که طرحواره طردشدگی باعث ایجاد افکار بی‌ ارزشی در فرد می‌ گردد. فرد طرد شدن خود را انعکاسی  از میزان ارزشمندی خود در نظر می ‌گیرد و به دنبال پیدا کردن نقص و اشتباه در خود می‌ گردد و هر احساس طردشدگی را به دوست‌ نداشتنی بودن خودش ارتباط می‌دهد. بازنگری ارزش ‌های خود و مهارت ‌آموزی در جهت درونی کردن آنها اقدام موثری ا‌ست. روابط مخرب و آسیب ‌زا و همچنین عوامل محرک احساس طردشدگی ‌تان را شناسایی کنید. تلاش کنید به جای تکیه و تمرکز بر تایید و توجه از سوی دیگری، به کودک درونتان عشق و محبت بدهید. از قضاوت کردن خود دست برداشته و با شفقت و همدلی خود را همانگونه که هستید ببینید و در آغوش بکشید و به خود یادآوری کنید رنج ریشه‌ هایتان را قوی می‌کند و شادی شاخه هایتان را؛ برای تنومند شدن باید عمیق ‌تر فرو بروید.

نویسنده: پرستو فصیح مشاور کودک و نوجوان در تهران