اختلال کم توجهی بیش فعالی و عملکرد متفاوت مغز

اختلال کم توجهی بیش فعالی یا ADHD، یکی از اختلال هایی است که این روزها زیاد به گوش می خورد و تعداد زیادی از خانواده ها را درگیر خود کرده است. کودکانی که این اختلال را دارند در مدرسه و در زمینه تحصیلی و دوستیابی به مشکلات زیادی بر می خورند. در ای دی اچ دی کودکان 2 عامل بی توجهی و بیش فعالی-تکانشگری دخیل هستند و اگر این اختلال به موقع تشخیص داده نشده و درمان نشود میزان مشکلات کودک بیشتر شده، فرصت های یادگیری زیادی را از دست داده و  نارضایتی زیادی هم برای خود فرد و هم برای اطرافیانش را در بر خواهد داشت. بنده پرستو فصیح به عنوان روانشناس کودک و نوجوان در تهران در این مقاله به تفاوت مغز کودک دارای اختلال کم توجهی بیش فعالی که باعث ایجاد این مشکلات می شود پرداخته ام.

در ناحیه پیشانی مغز فیلتری وجود دارد که به ما امکان می‌ دهد که روی آنچه می ‌خواهیم انجام دهیم تمرکز کنیم؛ مثلا از بین تمام صداها، صدای معلم را انتخاب کنیم و بشنویم و صداهای پرنده‌ ها، بوق ماشین و فریاد بچه ها هنگام بازی را در پس ‌زمینه داشته باشیم. برای کودک ای دی اچ دی  این فیلتر به ‌درستی کار نمی ‌کند، بنابراین برای او تمام محرک‌ ها در یک سطح قرار دارند و به همین دلیل به ‌راحتی حواسش پرت می ‌شود.

قسمتی از مغز به ما این امکان را می‌ دهد تا بین آن چیزی که فکر می‌ کنیم و آنچه به زبان می ‌آوریم وقفه بیندازیم و گاهی حرف‌ مان را بخوریم و اظهارنظر نکنیم؛ برای کودک ADHD  افکار همین که به ذهنش می ‌آید به زبان آورده می ‌شود و ممکن است باعث ناراحتی اطرافیان و یا پیامدهای بدی برایش شود اما چون دفعه بعد هم باز فرصت فکر ندارد مجدد همان اتفاق ناخوشایند قبلی تکرار خواهد شد.

همه ما نیاز به سطح مناسبی از برانگیختگی داریم که در افراد مختلف، متفاوت می ‌باشد. کودکان دارای اختلال کم توجهی بیش فعالی نیاز به برانگیختگی زیاد دارند، به همین دلیل مرتب سر جایشان وول می ‌خورند، دست و پایشان را تکان می‌ دهند و یا تقلا می‌ کنند. آنها در سازمان‌ دهی فعالیت ‌ها مشکل دارند، به سرعت از کاری به کار دیگری می ‌پرند، وسایل ‌شان را گم می‌کنند و عموما نامنظم هستند. این گزینه به این معنی نیست که کلا توجه و تمرکز ندارند؛ بلکه در فعالیت ‌هایی که هیجان‌ انگیز است و آنها علاقه زیادی به انجام دارند (مانند بازی ‌های کامپیوتری) بسیار با دقت کار می‌ کنند ولی در فعالیت‌ هایی که کسل ‌کننده، تکراری و یا پرزحمت است به راحتی تمرکزشان را از دست می ‌دهند و دچار مشکل می ‌شوند.

همه انسان‌ ها در موقعیت‌ های بیماری و یا تکالیفی که دوست ندارند می ‌توانند بی‌ دقتی و عدم تمرکز را تجربه کنند اما کودک ADHD  چون به سرعت انگیزه ‌اش را از دست می ‌دهد، صرفا در فیلم دیدن و یا بازی‌ هایی که دوست دارد توانایی تمرکز دارد و به همین دلیل در بیشتر تکالیف، بی ‌توجهی و در نتیجه عملکرد ضعیف را تجربه خواهد کرد.

به غیر از تشخیص و درمان زود هنگام، تربیت فرزند کودکان دارای اختلال کم توجهی بیش فعالی یکی از اساسی ترین مهارتهایی است که والدین این کودکان باید بیاموزند. این کودکان نیازهای ویژه ای دارند و بنابراین والدین باید در سبک های فرزندپروری خود دقت بیشتری را اعمال کنند، اما شاید بزرگترین نکته ای که آنها باید یاد بگیرند اینست که مشکلات این کودکان دست خودشان نیست، پس از سرکوفت زدن، برچسب چسباندن و یا تنبیه های شدید خودداری کرده و با گرفتن مشاوره تخصصی شرایط مناسبی را برای رشد و تربیت کودک خود فراهم آورند.