استعدادیابی کودکان و پرورش هوش

یکی از راه های استعدادیابی کودکان، فراهم کردن محیطی غنی جهت پرورش هوش های چندگانه می باشد. در واقع توانایی‌ها و ظرفیت‌های طبیعی که همۀ ما انسان‌ها داریم، استعدادهای ما هستند و دایره آن‌ها ممکن است از خلاقیت‌های شغلی تا توانایی‌های ورزشی ما گسترده باشد؛ در این مقاله براساس تست استعداد یابی گاردنر راه هایی جهت رشد و پرورش هوش ارایه شده است که آنها را می توان هم در محیط خانواده و هم در مدرسه و کلاس درس استفاده کرد.

استعدادیابی کودکان و فعالیت هایی جهت رشد و پرورش

هوش کلامی:

طراحی فرصت های یادگیری مختلف نظیر قصه گویی، بازی با حروف و کلمات، سخنرانی در مقابل جمع، همخوانی با گروه کر، تک خوانی، گفتگو و مباحثه، همایش و بحث های گروهی، اجرای نمایشنامه های کلاسی، مطالعه گروهی داستان، نگارش سناریو و فیلمنامه می تواند زمینه های متنوعی در جهت توجه و رشد قابلیت های کلامی دانش آموزان فراهم نماید.

 هوش منطقی- ریاضی:

طراحی و فراهم کردن تجارب یادگیری جهت استعداد یابی کودکان در زمینه اشکال مختلف معماها و بازی های فکری، جدول اعداد به هم ریخته، حل مسئله، تمرین پرسشگری سقراطی، آموزش زبان های برنامه نویسی رایانه ای، استفاده از تفکر منطقی و ریاضی برای حل چالش های اجتماعی و آزمایش کردن آنها، باعث ایجاد جذابیت و اثرگذاری بیشتر بر دانش آموزان می گردد.

هوش فضایی- دیداری و استعدادیابی کودکان:

اصولا دانش آموزانی که هوش فضایی و دیداری قوی دارند از دوربین عکاسی و فیلمبرداری برای یادگیری استفاده می کنند و از معماهای دیداری لذت می برند. لذا استفاده و کاربرد اشکال و انواع مختلف نقشه، نمودار، جدول، عکس، پوستر، فیلم، معماهای دیداری، نرم افزارهای گرافیکی، اشکال سه بعدی، داستان سرایی تخیلی، طراحی، کولاژ، نقاشی، گرافیک، مجسمه سازی، سفالگری و تمامی حوزه های هنرهای تجسمی در رشد و پرورش فضایی- دیداری تاثیر شگرفی دارند.

هوش بدنی- جنبشی:

انواع فعالیت های عملی و حرکتی برای استعدادیابی کودکان مانند نمایش های بدون کلام (پانتومیم)، نمایش های کلاسی، بازی های گروهی و رقابتی، باغبانی، آشپزی، تمرینات آرام سازی، حرکات و نرمش های بدنی، تایپ، بازیگری، نوازندگی، صنایع دستی، زبان بدن و دست ورزی با اشیا زمینه مساعدی را برای توجه به پرورش هوش بدنی- جنبشی فراهم می آورد.

 پرورش هوش موسیقیایی:

هوش موسیقیایی مبنای زیستی بسیار قوی دارد؛ چنانکه نوزادان از دو ماهگی زیر و بم صدا و ملودی های آواز مادران خود را می شناسند. با توجه به این مبنای زیستی فعالیت ها و فرصت های یادگیری مزبور به رشد هوش موسیقیایی شامل خواندن شعر و سرودهای آهنگین، نواختن آلات موسیقی، آواز خواندن فردی و گروهی، زمزمه کردن، ارتباط دادن موسیقی با حالات مختلف روحی و بیان معنا و مفاهیم با موسیقی می شود که ضمن رشد و پرورش قابلیت های موسیقیایی و احساسات و نگرش های هنری دانش آموزان، در تقویت و ارتقا یادگیری های شناختی نیز نقشی تعیین کننده دارد.

 هوش میان فردی:

جهت پرورش هوش میان فردی که به ایجاد مهارتهای اجتماعی قوی و استعدادیابی کودکان می پردازد، می توان از بازی ها و نمایش های گروهی، معماهای گروهی، تقلید و شبیه سازی، طرح مسائل و حل آنها به صورت گروهی، ارتباط و همدلی با دیگران، نوع دوستی و کمک به دیگران، توجه و احترام به دیگران، میانجی گری در اختلاف ها و تعارضات، مسئولیت پذیری و پذیرش پیامدها نام برد.

 هوش درون فردی و استعدادیابی کودکان:

طراحی و پیش بینی فعالیت ها و فرصت های یادگیری برای کمک به خودآگاهی هر چه بیشتر دانش آموزان شامل مواردی مانند بحث پیرامون نقاط قوت و محدودیت های خود، مطالعه کتب مهارتها و اجرای عملی آنها، تشخیص احساسات خوشایند از ناخوشایند، بیان خاطرات، تدارک برنامه های تشخیص و پرورش استعدادها ضروری به نظر می رسد.

 هوش طبیعت گرایانه:

هوش طبیعت گرایانه ناظر بر مهارت شناخت و طبقه بندی گونه های مختلف گیاهان، جانوران و محیط فردی است. لذا طراحی فعالیت هایی برای استعداد یابی کودکان مانند رفتن به طبیعت، ارتباط با حیوانات اهلی، کاربرد ذره بین، میکروسکوپ و تلسکوپ برای تشخیص عناصر پدیده های مختلف، طبقه بندی گونه های مختلف گیاهان و حیوانات، عکاسی و فیلمبرداری از طبیعت، مشاهده و دقت در پدیده های طبیعی مثل دریاچه و آسمان، پیاده روی در طبیعت، ایجاد ایستگاه هواشناسی در مدرسه می تواند در رشد و شکوفایی این هوش بسیار موثر واقع شود.

 هوش هستی شناسانه:

هوش هستی شناسانه متضمن توان و قابلیت دانش آموزان برای تامل و ژرف اندیشی درباره مجموعه ای از بنیادی ترین و مهمترین سوال ها درباره جهان و هستی است. سوال هایی نظیر اینکه ما که هستیم؟ چه اتفاقی برای ما خواهد افتاد؟ به کجا می رویم؟ براین اساس، استفاده و طرح مباحث فلسفی و استدلالی، بحث و گفتگو درباره تاریخ و فرهنگ کشور، مطالعه زندگینامه ها و آثار فلاسفه، گردش علمی و تامل و تفکر در طبیعت، معرفی و بررسی ادیان مختلف و آموزه های آنها، معرفی عرفا و فلاسفه و بررسی آرا و دیدگاه های آنها در رشد و پرورش هوش هستی شناسانه نقش بسزایی دارد.

منبع: نظریه هوش چندگانه و دلالت های آن در طراحی تجارب و فرصت های یادگیری؛ مجله اندیشه های نوین تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه الزهرا، دوره 5، شماره 4، زمستان 1388