هوش هیجانی

هوش هیجانی یا عاطفی به توانایی هایی گفته می شود که فرد بتواند انگیزه خود را حفظ نماید، در مقابل ناملایمات پایداری و احساسات خود را کنترل کند، برای رسیدن به هدفی بلندمدت کامیابی لحظه ای خود را به تعویق بیندازد، حالات روحی خود را تنظیم نماید، نگذارد پریشانی خاطر قدرت تمرکز او را خدشه دار سازد، خوش بین و امیدوار باشد و بتواند با دیگران همدلی نماید. در واقع این هوش توانایی انجام تعلقل صحیح در مورد هیجان ها و توانایی استفاده از هیجان ها و دانش هیجانی برای افزایش قدرت تفکر است و به همین دلیل قابل آموزش و یادگیری در سنین مختلف می باشد.

4 حیطه هوش هیجانی

شامل: خود؛ دیگران؛ آگاهی و اقدام که با ترکیب آنها مولفه های بنیادین هوش هیجانی بدست می آید:

خودآگاهی

شامل شناخت هیجان‌ها و آگاهی از آنها، خودارزیابی، عزت نفس ، اعتماد به نفس و شناخت باورهای مخرب و تحریفات شناختی می باشد.

مدیریت عواطف در هوش هیجانی

شامل به کار بردن درست هیجانات، خویشتنداری و کنترل هیجانات منفی است.

خودانگیزشی

ایجاد حالت برانگیختگی و حفظ انگیزه در خود، تا فرد بتواند به بهترین نحو کار را به انجام برساند.

شناخت عواطف دیگران

شناسایی، تشخیص، ارزیابی و تمایز هیجان‌ها در دیگران و توانایی همدلی و درک احساسات در دیگری می‌باشد.

هوش هیجانی و حفظ ارتباط ها

توانایی ارتباط با دیگران، حفظ رابطه، مدیریت تعارض‌ ها و تشخیص رابطه نادرست و کنار کشیدن از آن می باشد.

هوش هیجانی می تواند نقش عمده ای در تعامل ما با دیگران بازی کند. گاهی اوقات همکاران، دوستان، خانواده و دیگر آشنایان ممکن است از مهارت های عاطفی و هیجانی پایینی برخوردار باشند و همین تعاملات اجتماعی را با دشواری مواجه می کند، گاهی نیز ممکن است خود فرد دارای هوش هیجانی پایین باشد و نتواند با دیگران تعاملی سازنده و ارتباطی مثبت برقرار نماید. از خصوصیات افرادی که هوش هیجانی بالایی دارند اینست که از نقاط ضعف و قوت خود آگاه اند، بین کار و زندگی شخصی تعادل ایجاد می کنند، بر روی هدفشان تمرکز لازم و کافی را دارند، با دیگران به خوبی همدلی می کنند، خوش بین و امیدوار هستند، از ریسک کردن نمی ترسند و  سعی می کنند از شکست هایشان درس گرفته و تلاش بیشتری بکنند، در ارتباطات شان حد و مرز تعیین می کنند، نیازی به انگیزه های بیرونی ندارند زیرا بلدند چگونه برای خود ایجاد انگیزه کرده و روحیه شان را حفظ کنند، اجازه نمی دهند بار منفی مشکلات گذشته ذهن شان را درگیر کند وبه خوبی خشم و احساسات ناخوشایند خود را کنترل می کنند.

نویسنده: روان درمانگر و روان شناس کودک و نوجوان در تهران پرستو فصیح